Дар шароити муосири рушди ҷомеа масъалаи ҳифзи манфиатҳои миллӣ яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати ҳар як давлат ба шумор меравад. Тағйирёбии вазъи сиёсии ҷаҳон, рушди босуръати ҷаҳонишавӣ, вусъат ёфтани фазои иттилоотӣ ва афзоиши таҳдидҳои идеологиву фарҳангӣ зарурати ҷалби тамоми қишрҳои ҷомеа, бахусус ҷавононро ба ҳифзи арзишҳои миллӣ ва манфиатҳои давлатӣ ба миён овардааст. Дар чунин шароит ҷавонон ҳамчун неруи бузурги иҷтимоӣ, сиёсӣ ва зеҳнӣ метавонанд дар таҳкими давлатдорӣ, ҳифзи истиқлолияти миллӣ ва таъмини суботи ҷомеа нақши муассир гузоранд.
Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯзҳои аввали соҳибистиқлолӣ ба масъалаи ҷавонон таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуда, сиёсати давлатии ҷавононро яке аз самтҳои муҳими фаъолияти давлат муайян кардааст. Зеро ҷавонон на танҳо ояндаи давлат, балки қувваи фаъоли пешбарандаи ҷомеа мебошанд. Аз ҳамин лиҳоз, ташаккули худшиносии миллӣ, ҳисси ватандӯстӣ, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва баланд бардоштани маърифати сиёсиву ҳуқуқии ҷавонон ҳамчун омили муҳими ҳифзи манфиатҳои миллӣ арзёбӣ мегардад.
Муҳияти мавзуъ дар он ифода меёбад, ки имрӯз дар шароити таҳдидҳои муосир, аз ҷумла экстремизм, терроризм, таассуби динӣ, ҷангҳои иттилоотӣ ва таъсири фарҳанги бегона, масъалаи иштироки ҷавонон дар ҳифзи манфиатҳои миллӣ аҳаммияти махсус касб намудааст. Таҷрибаи давлатҳои гуногун нишон медиҳад, ки танҳо ҷомеае метавонад рушди устувор ва амнияти миллиро таъмин намояд, ки ҷавонони он дорои ҷаҳонбинии солим, маърифати баланд ва эҳсоси баланди ватандӯстӣ бошанд.
Ҳадафи асоси аз омӯзиши нақши ҷавонон дар ҳифзи манфиатҳои миллии давлат, таҳлили асосҳои назариявӣ ва ҳуқуқии иштироки онҳо дар ҳаёти сиёсиву иҷтимоӣ, инчунин муайян намудани роҳҳои такмили сиёсати давлатии ҷавонон иборат мебошад. Дар ин замина масъалаҳои марбут ба таҳкими худшиносии миллӣ, муқовимат ба таҳдидҳои идеологӣ, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва иштироки фаъоли ҷавонон дар рушди ҷомеа мавриди таҳлил қарор дода мешаванд.
Дар шароити ташаккули давлатдории миллӣ ва рушди муносибатҳои ҷамъиятӣ ҷавонон ҳамчун қувваи фаъоли иҷтимоӣ дар ҳифзи манфиатҳои миллии давлат нақши муҳим мебозанд. Иштироки онҳо дар ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии ҷомеа барои таҳкими истиқлолияти давлатӣ, суботи сиёсӣ ва рушди устувори мамлакат аҳаммияти калон дорад. Самтҳои асосии иштироки ҷавонон дар ҳифзи манфиатҳои миллӣ гуногун буда, тамоми паҳлуҳои ҳаёти ҷамъиятиро фаро мегиранд.
Яке аз самтҳои муҳими иштироки ҷавонон таҳкими истиқлолияти давлатӣ ва суботи сиёсӣ мебошад. Ҷавонон бо ҳисси баланди ватандӯстӣ, худшиносии миллӣ ва эҳтиром ба арзишҳои конститутсионӣ метавонанд дар ҳифзи пояҳои давлатдорӣ саҳми арзанда гузоранд. Иштироки фаъолонаи ҷавонон дар чорабиниҳои сиёсӣ, иҷтимоӣ ва ҷамъиятӣ ба таҳкими ваҳдати миллӣ ва рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ мусоидат менамояд.
Самти дигари муҳими фаъолияти ҷавонон ин ҳифзи амнияти иттилоотӣ ва идеологӣ ба ҳисоб меравад. Дар шароити рушди технологияҳои иттилоотӣ ва густариши шабакаҳои иҷтимоӣ таҳдидҳои гуногуни идеологӣ, аз ҷумла экстремизм, терроризм ва ифротгароӣ бештар ба ҷавонон таъсир мерасонанд. Аз ин рӯ, баланд бардоштани маърифати сиёсиву ҳуқуқӣ, фарҳанги иттилоотӣ ва қобилияти таҳлили воқеаҳо барои муқовимат ба чунин таҳдидҳо аҳаммияти махсус дорад.
Ҳифзи фарҳанг, забон ва арзишҳои миллӣ низ яке аз самтҳои муҳими иштироки ҷавонон дар ҳифзи манфиатҳои миллӣ мебошад. Ҷавонон ҳамчун идомадиҳандагони анъанаҳои миллӣ вазифадоранд фарҳанги миллӣ, забони давлатӣ ва мероси таърихии миллатро ҳифз ва тарғиб намоянд. Эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва фарҳанги ниёгон барои ташаккули ҳувияти миллӣ ва таҳкими давлатдорӣ заминаи мусоид фароҳам меорад.
Дар баробари ин, иштироки ҷавонон дар рушди иқтисоди миллӣ аҳаммияти стратегӣ дорад. Ҷавонони соҳибмаърифат ва дорои малакаҳои касбӣ метавонанд бо фаъолияти соҳибкорӣ, татбиқи технологияҳои нав ва рушди инноватсия ба пешрафти иқтисодиёти кишвар мусоидат намоянд. Рушди иқтисодӣ бошад, яке аз омилҳои асосии таҳкими амнияти миллӣ ва ҳифзи манфиатҳои давлатӣ ба шумор меравад.
Самти муҳими дигар иштироки ҷавонон дар таъмини тартиботи ҳуқуқӣ ва амнияти ҷамъиятӣ мебошад. Эҳтиром ба қонун, риояи тартиботи ҷамъиятӣ ва мубориза бо ҳуқуқвайронкунӣ барои нигоҳ доштани субот ва оромии ҷомеа мусоидат мекунад. Дар ин самт баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии ҷавонон ва тарбияи онҳо дар рӯҳияи эҳтиром ба қонун аҳаммияти махсус дорад.
Ҳамин тариқ, ҷавонон ҳамчун неруи пешбарандаи ҷомеа дар тамоми самтҳои муҳими ҳаёти давлат иштирок намуда, дар ҳифзи манфиатҳои миллӣ саҳми назаррас мегузоранд. Аз сатҳи маърифат, ҷаҳонбинӣ ва фаъолнокии иҷтимоии ҷавонон суботи ҷомеа, рушди давлатдорӣ ва ояндаи миллат вобастагии мустақим дорад.
Дар замони муосир ҳифзи манфиатҳои миллӣ яке аз вазифаҳои муҳимми ҳар як давлат ба ҳисоб меравад. Дар ин раванд ҷавонон ҳамчун қишри фаъоли ҷомеа ва неруи асосии пешбарандаи давлат нақши калидӣ доранд. Аз ҳамин сабаб, ташаккул ва истифодаи механизмҳои самараноки ҷалби ҷавонон ба ҳифзи манфиатҳои миллӣ аҳамияти бузурги сиёсӣ, иҷтимоӣ ва ҳуқуқӣ дорад.
Бояд зикр кард,ки механизмҳои ҷалби ҷавонон маҷмӯи чораҳо, воситаҳо ва усулҳое мебошанд, ки тавассути онҳо ҷавонон ба ҳаёти сиёсӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва иқтисодии ҷомеа ҷалб карда мешаванд. Ин механизмҳо метавонанд хусусияти ҳуқуқӣ, ташкилӣ, тарбиявӣ, иттилоотӣ ва маърифатӣ дошта бошанд. Мақсади асосии онҳо ташаккули ҳисси ватандӯстӣ, худшиносии миллӣ ва масъулияти шаҳрвандии ҷавонон мебошад.
Аҳамияти чунин механизмҳо пеш аз ҳама дар таҳкими суботи сиёсӣ ва амнияти миллӣ зоҳир мегардад. Вақте ҷавонон дар рӯҳияи эҳтиром ба давлат, миллат ва арзишҳои миллӣ тарбия меёбанд, онҳо ба ҳифзи истиқлолият, якпорчагии давлат ва манфиатҳои миллӣ саҳми фаъол мегузоранд. Ин ҳолат барои пешгирии таҳдидҳои муосир, аз ҷумла экстремизм, терроризм, радикализм ва дигар зуҳуроти номатлуб заминаи мусоид фароҳам меорад.
Ҳамчунин, механизмҳои ҷалби ҷавонон барои баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва сиёсии онҳо аҳамияти муҳим доранд. Тавассути барномаҳои давлатӣ, фаъолияти ташкилотҳои ҷавонон, муассисаҳои таълимӣ ва воситаҳои ахбори омма ҷавонон аз ҳуқуқу уҳдадориҳои худ огоҳ гардида, дар ҳаёти ҷамъиятӣ фаъолона иштирок мекунанд. Ин раванд ба ташаккули ҷомеаи шаҳрвандии фаъол ва устувор мусоидат менамояд.
Яке аз ҷанбаҳои муҳими аҳамияти механизмҳои мазкур дар он аст, ки онҳо барои рушди неруи зеҳнӣ ва иҷтимоии ҷавонон шароити мусоид фароҳам меоранд. Ҷалби ҷавонон ба илм, фарҳанг, варзиш, хизмати давлатӣ ва фаъолияти ҷамъиятӣ боиси рушди қобилиятҳои онҳо гардида, эҳсоси масъулият нисбат ба ояндаи давлатро тақвият медиҳад.
Илова бар ин, механизмҳои ҷалби ҷавонон воситаи муҳими таҳкими ваҳдати миллӣ ва ҳамбастагии ҷомеа мебошанд. Иштироки фаъолонаи ҷавонон дар чорабиниҳои ватандӯстона, фарҳангӣ ва иҷтимоӣ ба таҳкими эҳтиром ба арзишҳои миллӣ, таърих ва фарҳанги халқ мусоидат менамояд.
Дар маҷмӯъ, аҳамияти механизмҳои ҷалби ҷавонон ба ҳифзи манфиатҳои миллӣ дар он ифода меёбад, ки онҳо барои ташаккули насли худогоҳ, ватандӯст, масъулиятшинос ва фаъоли ҷомеа замина фароҳам меоранд. Маҳз ҷавонони дорои ҷаҳонбинии миллӣ ва маърифати баланд метавонанд кафили субот, рушди устувор ва ҳифзи манфиатҳои миллии давлат бошанд.
Дар шароити муосири рушди давлатдорӣ ҷавонон ҳамчун қувваи фаъоли иҷтимоӣ ва неруи асосии пешбарандаи ҷомеа дар ҳифзи манфиатҳои миллии давлат нақши муҳим ва муассир доранд. Иштироки ҷавонон дар таҳкими истиқлолияти давлатӣ, ҳифзи арзишҳои миллӣ, таъмини суботи сиёсӣ ва рушди устувори ҷомеа яке аз омилҳои асосии пешрафти давлат ба ҳисоб меравад. Зеро маҳз ҷавонон метавонанд бо дониш, ҷаҳонбинӣ, иқтидор ва неруи созандаи худ ба ҳифзи амнияти миллӣ ва таҳкими давлатдорӣ саҳми арзанда гузоранд.
Таҳлилҳои ҳамаҷониба нишон медиҳад, ки ҷалби ҷавонон ба ҳаёти сиёсӣ, иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии ҷомеа барои баланд бардоштани ҳисси ватандӯстӣ, худшиносии миллӣ ва масъулияти шаҳрвандӣ аҳамияти калидӣ дорад. Дар ин раванд сиёсати давлатии ҷавонон, такмили механизмҳои ҳуқуқӣ, рушди маърифати сиёсиву ҳуқуқӣ ва фароҳам овардани шароити мусоид барои иштироки фаъоли ҷавонон нақши муҳим мебозанд.
Ҳамзамон, дар шароити таҳдидҳои муосир, аз ҷумла экстремизм, терроризм, радикализм ва ҷангҳои иттилоотӣ, баланд бардоштани сатҳи маърифати сиёсӣ ва фарҳангии ҷавонон зарурати аввалиндараҷа дорад. Танҳо ҷавонони дорои ҳисси баланди миллӣ, худогоҳӣ ва масъулиятшиносӣ метавонанд дар ҳифзи манфиатҳои миллӣ ва арзишҳои давлатдорӣ муқовимати самаранок нишон диҳанд.
Аз ин рӯ, давлат ва ҷомеа бояд барои тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, эҳтиром ба қонун, ҳифзи арзишҳои миллӣ ва рушди тафаккури созанда тадбирҳои муассир андешанд. Зеро ояндаи давлат, суботи ҷомеа ва ҳифзи манфиатҳои миллӣ пеш аз ҳама ба сатҳи дониш, маърифат ва фаъолияти ҷавонон вобастагӣ дорад. Маҳз ҷавонони фаъол, худшинос ва содиқ ба Ватан метавонанд кафили рушди устувор ва таҳкими давлатдории миллӣ бошанд.
САИДЗОДА ДАВЛАТАЛӢ ҲОКИМҶОН - ассистенти кафедраи ҳуқуқи ҷиноятӣ ва муқовимат бо коррупсияи Донишгоҳи давлатии Данғара